Mọi người thường bảo đi làm vì đam mê chứ lương thưởng quan trọng gì. Nhưng không hẳn là như vậy. Lương thưởng có ảnh hưởng rất nhiều tới chúng ta. Làm ở Việt Nam hay làm ở Nhật, ngoài lương cứng, lương thưởng cũng ảnh hưởng khá khá tới tổng thu nhập mỗi năm của mỗi người. Tuần vừa rồi thợ rèn mới nhận bonus (thưởng) mùa đông, câu chuyện còn nóng hổi nên nay thợ rèn viết đôi dòng chia sẻ với các bạn nhé.
Điều đầu tiên thợ rèn muốn chia sẻ đó là khi xin việc tại Nhật, việc cân nhắc thông tin tham khảo về mức thưởng là rất quan trọng.
Mức lương thưởng thường được tính theo tháng lương nhân với hệ số lương cơ bản. Tuỳ theo công ty mà số tháng lương thưởng sẽ khác nhau, và cũng tuỳ công ty mà mức lương cơ bản là khác nhau. Lý tưởng là lương cơ bản cao và hệ số thưởng cao. Cơ mà muốn thể chắc chắn sẽ cần phải có những đóng góp nhất định cho công ty. Ví dụ công ty thợ rèn có hệ thống chấm điểm theo năng lực. Ai mà cấp bậc cao sẽ được nhận hệ số cao hơn, đồng thời ai mà có đóng góp nhiều cho công ty cũng sẽ được đánh giá từ mức 1 tới mức 7, mức càng cao hệ số nhân lên càng lớn, và cuối cùng nhận được càng nhiều tiền thưởng.
Thưởng cũng sẽ ảnh hưởng rất nhiều tới động lực trong công việc. Thưởng cao, về cơ bản cũng đồng nghĩa với việc thợ rèn được đánh giá cao trong công việc. Ngược lại thưởng ít đồng nghĩa với việc công ty cho rằng thợ rèn làm biếng hoặc làm không hiệu quả. Hồi mới vào làm công ty, thợ rèn không mấy bận tâm, vì cùng vào công ty mọi người đều cùng cấp bậc, lương cơ bản cũng tương đương nhau, thưởng cũng tương đương nhau, nhưng sau một vài năm sự cố gắng của mỗi người sẽ tạo ra sự khác biệt cả về cấp bậc và thu nhập. Điều này cũng có thể đúng với những công ty Nhật khác.
Khi làm cho công ty Nhật, nếu chỉ làm 3~5 năm thì sự khác biệt không quá lớn, dù là làm cho công ty lớn hay công ty nhỏ, nhưng nếu làm lâu hơn, sự khác biệt sẽ ngày càng được nới rộng.
Năm nay thợ rèn đã bước sang năm thứ năm và có thể phần nào hiểu được điều này khi mà mỗi năm mức lương thưởng lại có sự tăng trưởng khác nhau. Sự khác nhau này không chỉ chịu sự chi phối của công ty mà còn chịu sự chi phối của ngành. Có những ngành đang trong thời kỳ tăng trưởng, doanh thu và lợi nhuận tăng thì đương nhiên phần thưởng cho nhân viên cũng có thể kỳ vọng, nhưng cũng có những ngành mà bước vào giai đoạn thoái trào, thì dòng tiền cho hoạt động kinh doanh còn khó, chứ chưa nói gì tới chuyện tăng thưởng cho nhân viên.
Nói là vậy chứ thành thực mà nói hồi đi xin việc thợ rèn gần như không tìm hiểu quá nhiều về việc này và cũng không biết phải tìm hiểu ra sao. Cũng may mà công ty thợ rèn làm việc cũng thuộc nhóm những công ty mạnh về kỹ thuật, ngoài chiếm thị trường lớn còn có năng lực cạnh tranh trên quy mô toàn cầu về năng lực nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới, do đó về lương thưởng, không phải quá lép vế so với mức bình quân của thị trường. Cá nhân thợ rèn nếu được quay lại thời học sinh, thợ rèn sẽ dành ra 3 lời khuyên cho các bạn đang chuẩn bị xin việc tại Nhật.
- Thứ nhất đó là học thêm kiến thức về tài chính doanh nghiệp, học cách đọc báo cáo tài chính. Những công ty niêm yết trên sàn chứng khoán có nghĩa vụ công bố báo cáo tài chính. Báo cáo tài chính giống như bản kiểm tra về sức khoẻ doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh. Tất cả được mô tả bằng những con số, và về cơ bản những con số ít biết nói dối. Khi đọc được báo cáo tài chính, ít nhất chúng ta sẽ biết được lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp qua doanh thu, khả năng tạo ra được lợi nhuận qua tỷ suất lợi nhuận, sector (lĩnh vực, bộ phận) cụ thể đóng góp cho lợi nhuận doanh nghiệp, sự phát triển từ quá khứ cho tới hiện tại…Kiến thức này về cơ bản hơi lạ lẫm một chút, đặc biệt với các bạn học kỹ thuật, cơ mà biết chắc chắn sẽ không thiệt. Hồi xưa khi học tại trường, các thầy giáo có mời những người làm về kế toán, tài chính doanh nghiệp tới giảng, cơ mà thợ rèn không hiểu được ý nghĩa của việc đó mà chỉ chăm chú tính làm sao ra được các con số đúng chứ ít khi nghĩ về ý nghĩa của những con số này. Khi đi làm, thợ rèn mới dần ngộ ra, dù là nhân viên bình thường cũng nên biết để hiểu về doanh nghiệp và đánh giá doanh nghiệp một cách khách quan hơn.
- Thứ hai đó là hỏi sempai. Những bạn có sempai đã làm việc cho công ty có thể hỏi trực tiếp để có các con số tham khảo. Việc hỏi con số cụ thể là không nên, có thể hỏi qua các con số tượng trưng như khoảng mức, hoặc tháng lương thưởng, lộ trình tăng lương. Qua những thông tin đó có thể tính sơ bộ, chứ xông thẳng hỏi anh nhận lương bao nhiêu thì kém duyên, bữa sau có hỏi sempai cũng tránh không muốn trả lời.
- Thứ ba đó là hỏi internet. Không ít các trang web cung cấp các thông tin liên quan tới mức lương thưởng của rất nhiều công ty. Con số có phần tham khảo, không phản ánh tất cả nhưng ít nhiều cho chúng ta cái nhìn mường tượng sơ bộ. Bạn nào mà tính chuyển việc, có thể đăng ký vào các kênh hỗ trợ chuyển việc, với các thông tin miêu tả sơ bộ về kinh nghiệm và kỹ năng làm việc, họ sẽ có những offer và những con số cụ thể cho những vị trí chi tiết. Từ đó có thể gián tiếp biết được giá trị thị trường của bản thân là bao nhiêu.
Hồi xưa thợ rèn cũng có biết các anh chị khoá trên có người làm cho công ty mà mức thưởng chỉ được hơn 1 tháng lương một kỳ, tức khoảng 2-3 tháng lương trên một năm. Có những anh chị trước làm cho Toshiba, cho Sharp nhưng gặp khủng hoảng về kinh doanh nên không thể gắn bó lâu dài. Có những bạn thợ rèn có biết dù rất thích công việc và môi trường làm việc hiện tại nhưng chế độ đãi ngộ và mức độ thăng tiến không mấy tích cực và cuối cùng cũng phải chủ động nói lời chia tay.
Biết rằng tuổi trẻ nỗ lực và kiên định học tập, làm việc với đam mê là điều tuyệt vời, nhưng cũng khó có thể phủ nhận vai trò và động lực của lương thưởng và chế độ đãi ngộ của doanh nghiệp. Nước Nhật có hơn 4 triệu công ty, trong 4 triệu công ty đó sẽ có không ít những công ty vừa phù hợp với mục đích học tập của bạn đồng thời có thể sẵn sàng chi trả mức lương thưởng tốt. Chỉ cần nỗ lực tìm hiểu nhiều hơn một chút, thợ rèn tin rằng các bạn có thể tìm ra được các công ty tốt. Nếu bạn đang xin việc, hãy ra nhà sách tìm lấy một cuốn sách về tài chính doanh nghiệp các bạn nhé.
#0 – By Thợ rèn